Home About

Te Mura O Te Ahi

Tu Temara

Features

24/07/2006





KUA TORU tekau mā ono tau te rōpū o Tuhoe Ki Poneke/ Tū Te Maungaroa e tū ana. I whakaarahia te rōpū nei i te tau 1969 hei whakarauika i a Tuhoe e noho manene nei i te Whanganui-ā-Tara. Na tēnei rōpū me te Tira Hou i whakatō te whakaaro ki ngā kaiārahi o Tuhoe kia kimihia tētahi tikanga e hui katoa ai a Tuhoe i roto anō i tōna rohe ki te whakaatu i ngā mahi whakatūtū waewae i runga anō i tā Tuhoe tū, ka whānau mai ko te Hui Ahurei a Tuhoe e whakataetaetia nei ia rua tau i ngā rā o te Aranga.
I tēnei tau i tū ngā whakataetae kapa haka ā rohe o te Whanganui-ā-Tara i te rua tekau mā whā o ngā rā o Hune. I tēnei tau kua taka mai ki a mātou o te rēanga hou ki te kawe, ki te kōkiri i ngā kupu taurangi a te pakiwaru. Na rātou mātou i poipoi, i whakangungua ki ngā mahi takatakapūtea a Rēhia. Kua mimiti hāere te puna mātauranga, arā, a Tio Takuta, a Whitu Waiariki, o mātou koroua i noho mai ki o mātou taha. Na rāua i kawe te āhua ki te taha tikanga i maunu ai mātou ki te wai, ki te whakahoki i ngā takutaku me te kororia ki Atua. Ahakoa kua ngū te waha i whāngaia ai ki te kai māro o nehe, i mahue mai ko mātou ki te hapai i ngā tikanga i whakarērea mai e rāua, a, kei te tutuki tonu i tenei rā tonu.
Tae noa ki ngā pakihiwi kaha o te rōpū, arā, a Patariki (Grumpy) me Eric (Da Boss) ngā manu karapīpiti o aitua. Ko rāua ngā ringa raupa o te rōpū, a, I māoa ai ngā kohua kai, māoa ai ngā parāoa koroua, ka mutu i eke ai te whakatauki, “ki te tika a muri ka tika a mua.” Hāuna ngā mahi o muri i noho anō rāua ki te āta whakatikatika i a mātou o te rōpū, ki te karawhiu rānei i ngā taringa mena rā ka hapa te hāere o ngā ringaringa, ki te hē rānei te whakahua i ngā kupu. Na ēnei tokorua i kī ai te puku, i mahea ai ngā whakaaro, a, i noho pūmau ai mātou ki te noho hāngai i runga i ngā mahi kapa haka.
Koinei ngā pitopito kōrero i puta i te pō i mua o ngā whakataetae kapa haka. He hokinga mahara ki a rātou mā, ka mutu, ki a Manny, ki a Whata, ki a John rātou mā e kuikatia nei e te ngākau kua riro tītapu ki tua o Te Wharau, te hunga i tautoko, i awhi i te rōpū. Arā noa atu whānui o ngā korero e iri ana i ngā pakitara o Te Kākano te marae i manaaki mai i a mātou i pō i mua o ngā whakataetae. I rongo mātou i o rātou wairua, a, i eke ai te iho matua o Tuhoe, “ko au ko matemate-a-one, ko matemate-aone ko au.”
Oho ake mātou i te rāhoroi (te ra o ngā whakataetae) i tau te kōrero kia tere ta mātou whakareri kia moata ai te hāere ki te pa o te riri, ina ra he mea nui kia Tū Te Maungaroa ki te tautoko i ngā rōpū e tatū ana ki te papa whakataetae. Haruru ana te atāmira i ngā rōpū kapa haka huri noa i te Whanganui-a-Tara. Ka tae mātou ki te mura o te ahi ki te whakamātau, oti ra, ki te tuku i ngā werawera, i ngā roimata, i ngā mamae, i ngā moemoea. Aha koa to mātou iti (30 noa iho mātou ngā kaihaka) I aro tahi, i tuku tahi, i Manawa tīna te hāere o ngā mahi i riro ai i a mātou te hōnore tuatahi. Ka riro ma Tū Te Maungaroa, Ngāti Poneke me Nga Tāonga Mai Tawhiti ki te kawe i te rakau matarua o te Whanganui-a-Tara ki ngā Nahinara i te Matatini.