Home About

Māori Matters

Raimona Tapiata

Ngāi Tauira

4/09/2016





Ko te kaupapa hei arohaehae i tēnei wiki ko te “surveillance.”  Heoi, he kaupapa uaua, he kaupapa hou, otirā, he tauhou ahau ki te kaupapa nei.
Nōreira au ka timata ki te rangahau, ā, e ai ki te Papakupu Māori (http://maoridictionary.co.nz) ko tōna kupu Māori ko te “tūtai”, arā, “to keep watch, spy, scout out, keep under surveillance, watch.”
Nā tēnei māramatanga, ka toko ake ētahi kaupapa i te hirikapo.  Ko te whakaekeekenga o ngā Pirihimana ki Tūhoe tērā i te tau 2007 tētahi kaupapa hāngai ki te “surveillance.”
Heoi, ko tāku he kōrero mo ngā āhuatanga ka hahū mai i ngā kitenga o Youtube, o Pukamata.  He maha anō ngā āhuatanga ka hunaia e ngā Kāwanatanga, e ngā rangatira kaipakihi o te ao kia hunaia ētahi kōrero, ētahi kaupapa rānei e hāngai ana ki te whai moni, ki ngā āhuatanga tōrangapū rānei.  Ka kitea tēnei āhuatanga i ngā whenua katoa o te motu, ā, kua waiho ki a Youtube, ki a Pukamata rānei kia puta ngā kōrero tūturu ki te ao.
Hei tauira, kei te tipu tonu te reo o te marea ki ngā hara o ngā Pirihimana ki te hunga e tika ana kia tiakina e rātou.  Kei Amerika ngā tino tauira o te āhua kaikiri o te Pirihimana, ā, ko te hua, ko te riri, ko te mamae o ngā iwi mangumangu o reira.  Ae, kua kawea e ngā rōpū pāpāhō ēnei kōrero ki te ao, engari ko te nuinga o ngā kiriata e whakaatu ana i te kino o ēnei hara ka whakairihia ki te ipurangi kia puta ki te ao.
I ētahi whenua, pērā i a Papua ki te Uru, kua mū katoa te reo o te tangata kua aupēhitia nā ngā ture o te Kāwanatanga o te whenua rā. Ā, nā ngā here a tō tātou ake Kāwanatanga, nā te kuare rānei, kāore ngā kōrero nei e puta ki te motu.  Nā whai anō kua noho kuare tātou, ā, kua waiho ki te tokoiti anake, te hunga mōhio, kia kawe i ngā nawe nei ki te Kāwanatanga hei aruaru.
I ētahi horopaki, he mea pai te whakamahi i te ipurangi hei whakapāoho i ngā kaupapa kōrero nei, kia kaua e hunaia, kia ātā rongo, kia ātā kite te ao i ngā kōrero tūturu mo te ao katoa, kia kaua anō hoki e hunaia kia parea ki rāhaki.